Những năm qua, cùng với việc hoàn thiện hệ thống hạ tầng và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, xã Chợ Mới đặc biệt chú trọng bảo tồn các phong tục, tập quán, tiếng nói, trang phục, ẩm thực truyền thống của đồng bào các dân tộc sinh sống trên địa bàn. Hiện nay, các thôn tiếp tục duy trì sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đẩy mạnh việc thành lập và phát triển nhiều câu lạc bộ văn nghệ dân gian; khôi phục các làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống. Đây là môi trường để người dân, nhất là thế hệ trẻ, hiểu hơn, yêu hơn và tự hào hơn về di sản văn hóa quê hương. Hiện toàn xã có 100% thôn có nhà văn hóa làm điểm sinh hoạt cộng đồng; 06 câu lạc bộ thơ ca liên thế hệ và 01 câu lạc bộ hát then – đàn tính, góp phần lan tỏa những giá trị nghệ thuật dân gian độc đáo của địa phương.

Một buổi tập luyện văn hoá, văn nghệ của người cao tuổi thôn Khuổi Chủ

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tiếp tục được đẩy mạnh và gắn chặt với xây dựng nông thôn mới nâng cao. Nhiều thôn trên địa bàn đã phát huy hiệu quả của hương ước, quy ước trong việc xây dựng nếp sống văn minh; gìn giữ lễ hội truyền thống; bảo tồn phong tục đẹp trong cưới hỏi, ma chay, mừng thọ. Đồng thời, xã kiên trì vận động nhân dân bài trừ các hủ tục lạc hậu, tiết kiệm trong việc hiếu, việc hỷ, từng bước hình thành lối sống mới văn minh, tiến bộ. Tỷ lệ gia đình văn hóa, thôn văn hóa ngày càng tăng, tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống tinh thần, góp phần làm phong phú bức tranh văn hóa – xã hội của địa phương.

Người dân thôn Khuân Bang biểu diễn văn hoá, văn nghệ tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2024

Nhằm phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển dịch vụ, xã Chợ Mới quan tâm đầu tư, chỉnh trang các điểm sinh hoạt cộng đồng, nhà văn hóa, sân chơi thể thao tại các thôn. Một số hoạt động trải nghiệm như giới thiệu nghề truyền thống, ẩm thực dân tộc, không gian văn hóa bản địa… được duy trì và từng bước hình thành hướng phát triển du lịch cộng đồng phù hợp với điều kiện địa phương. Những hoạt động này vừa góp phần bảo tồn di sản, vừa mở ra cơ hội phát triển dịch vụ, tạo thêm thu nhập cho người dân.

Thi khâu còn tại Lễ hội Đền Thắm năm 2025

Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, Chợ Mới luôn huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận rộng rãi của nhân dân. Chính điều này đã giúp các giá trị văn hóa truyền thống không bị mai một mà ngày càng được bồi đắp, lan tỏa. Nhiều gia đình đã trở thành hạt nhân trong việc giữ gìn và truyền dạy văn hóa; thanh niên tích cực tham gia các hoạt động văn nghệ, thể thao; người cao tuổi đóng vai trò quan trọng trong việc truyền lại phong tục, tập quán tốt đẹp cho thế hệ trẻ. Sự chung sức, đồng lòng ấy đã góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, tăng cường gắn kết cộng đồng và giữ gìn “hồn cốt” của quê hương.

Trường Tiểu học Đồng Tâm tổ chức giải bóng đá cho học sinh

Tuy nhiên, xã cũng gặp phải một số khó khăn về cơ sở vật chất văn hoá như: Hiện chưa có nhà văn hóa hoặc hội trường đa năng cấp xã, cũng như chưa có điểm vui chơi, giải trí và thể thao dành riêng cho trẻ em và người cao tuổi theo quy định. Đây là những tiêu chí mà địa phương đang tiếp tục phấn đấu hoàn thiện trong thời gian tới.

Xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh, là yếu tố quan trọng tạo nên bản sắc riêng của địa phương, xã Chợ Mới tiếp tục triển khai các giải pháp bảo tồn bền vững các giá trị truyền thống, đồng thời lồng ghép hiệu quả với nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội. Với cách làm phù hợp, sự quyết tâm của cấp ủy, chính quyền cùng tinh thần đoàn kết của nhân dân, Chợ Mới đang từng ngày đổi thay theo hướng văn minh, hiện đại nhưng vẫn gìn giữ được bản sắc riêng, đây là yếu tố then chốt để xây dựng nông thôn mới bền vững, giàu bản sắc và đậm dấu ấn văn hóa địa phương./.